II ETAP – DC 2023


Uczestnik konkursu  pisze esej na jeden z trzech wylosowanych w czasie egzaminu tematów

Esej powinien zawierać około 600 słów;  dopuszczalne jest użycie 10% słów więcej lub mniej – a zatem esej może zawierać 540-660 słów.

Prosimy dokładnie przeczytać tematy esejów oraz ustosunkować się do wszystkich aspektów określonej problematyki sugerowanych w pomocniczych pytaniach.

  1. Indigenous peoples have nurtured an intimate relation with their land and natural world in line with their holistic beliefs. Their life in a close contact with the land has resulted in an in-depth knowledge of natural environment, its resources, their sustainable use and a harmonious relationship between  humans  and  the land. Having faced colonialism, exploitation and losses resulting from the encroachment of European settlers into their traditional lands, Indigenous people are now confronting the immediate impact of ruthless and thoughtless industrial activities of the modern civilization. According to the United Nations, climate change is a potential “threat” to the lives of the Indigenous communities in Canada. Long before western scientists started alarming the world of the danger, Indigenous peoples had voiced their opinions about the necessity for an urgent shift in the approach to the natural environment. The government of Canada has started listening to them and  declared its readiness for cooperation. Discuss how the climate change impacts the lives of the indigenous communities in Canada.  In what ways is it bringing irreversible changes to their cultures, societies, traditional lifestyles and knowledges? Provide examples of THREE such changes. Focus on tensions between the Indigenous forms of knowledge and western science, and between Indigenous people and the Canadian government in relation to climate change. Identify Indigenous proposals and standpoints towards preserving the environment and  biodiversity of the planet. What is the involvement of Indigenous peoples in activities that raise awareness on climate change? Provide TWO examples of Indigenous peoples’ direct actions towards protecting environment. Moreover, specify how the Canadian government  has been cooperating with Indigenous peoples living in this country.
  1. The population of visible minorities in Canada has been rapidly growing. According to the Statistics Canada, by 2036 almost one of every two Canadian residents is expected to be a first or second generation immigrant.The top visible minority cultures in Canada include South Asians and the Chinese,  who have contributed to this country in various ways. Canada has been successfully practicing an official multicultural policy for several decades. Nevertheless, historically, the relationship between the Government of Canada and the visible minorities has lacked consistency. Choose one minority culture and discuss this relationship between the visible minority and the Government of Canada. Give THREE examples of the selected visible minority’s contribution to shaping Canadian identity and culture. Provide also TWO examples of discriminatory policies and any other forms of mistreatment the minority culture has faced. Examine what the government has done to change the position of  this minority group in Canadian society or to admit and apologise for the wrongs of the past governments.
  1. Canadian writers have been intensely involved in the processes of constructing nationhood and mythologizing Canada. One of the mythologies of Canadianness,  created by the dominant culture of the early 20th century, was related to the concept of small towns which were idealized as representing a way of life that was “finer, simpler, purer, more kindly and more honourable” than in big industrial urban centres. Small town inhabitants, however, were rarely tolerant of otherness. Lucy Maud Montgomery’s Anne of Green Gables has been read by critics as constructing a specific vision of Canadian nationhood,  including a small town mythology. Reflect on these issues and answer the following questions: Are the Prince Edward Island  communities described as having a small town mentality? Does the writer represent  in the novel a broad spectrum of immigrants to Canada? What are the ethnic, religious and cultural groups she examines in this text? What kind of values and religious beliefs are foregrounded in the novel and why? Has Montgomery included any Indigenous people in this narrative? How does she construct the concept of Canadian nationhood in this novel? Reflect on the reasons for popularity of Anne of Green Gables  globally,  and especially in Poland.
  1. Museums and galleries render uniqueness of Canada,  they reflect and build the country’s  past,  present and future,  its cultural,  political, social and visual heritage. They provide Canadians with a sense of identity and pride, and explore difficult moments in Canada’s heritage and inspire Canadians to critically reflect on them. For the discussion of the topic select TWO Canadian  museums and ONE gallery. Visit their  online exhibitions and choose projects which you consider most defining or reflective of Canada’s heritage. Examine their importance for the representation of Canada nationwide and globally.
  1. A considerable number of Indigenous people from every region of Canada served in the Canadian armed forces in the WWI and WWII,  even though they were exempt from military service. Willingly accepting the most perilous tasks, they participated in every major battle of the wars and many Indigenous military servicemen were awarded medals for bravery and heroism, leaving a remarkable record of wartime accomplishment. Although the scale and diversity of Indigenous involvement in the war effort was great, they had to overcome cultural challenges and barriers. Having returned to Canada after years away at war, Indigenous soldiers, hoping that their sacrifice would result in greater recognition and improved living conditions at home, faced unequal access to benefits and found it very difficult to successfully re-establish themselves in civilian life. Write an essay discussing the participation of Indigenous people in Canadian military service during both World Wars. Examine various reasons why Indigenous men enlisted. Moreover, focus on their contribution to the wars, and cultural challenges they were subject to before and after the military conflicts. What was the impact of the recruitment of Indigenous men on their home communities and traditional means of livelihood? What was the Soldier Settlement Act and how did it affect the lives of returning Indigenous military servicemen? What were the main problems the Indigenous veterans faced having returned to Canada after many years at war?
  1. The Hudson’s Bay Company (HBC) was established on 2 May 1670 as a joint-stock merchandising company aimed at a fur-trading commerce with the Royal Charter, which granted the Company a fur trade monopoly for the entire northern coast of the continent named Rupert’s Land. During its first century of operation, the Company, possessing enormous wealth and political power, established trading posts and forts along the routes of Hudson and James Bay. With the increased competition in the late 18th century, it was forced to expand further into the continent with trading posts spanning the continent all the way to the Northwest Coast. For the purpose of trade, the Company, largely dependent on Indigenous trappers, traded European goods for furs that were transported to trading posts by Indigenous peoples. When the fur trade faced a steady decline at the hands of Western settlement and the Gold Rush, the Company was forced to shift to retail and transform trading posts into stores with a variety of goods. Simultaneously, the Company’s fur-trading empire drove colonization through vast tracts of Canadian land. Write an essay discussing the role the Hudson Bay Company played in the development of what became Canada. Examine the trading relationships between the Hudson Bay Company and Indigenous peoples in the fur trade. What were the impacts of the fur trade upon Indigenous peoples, their traditional lifestyles and economy? Did the Hudson Bay Company bring peace and stability to Indigenous peoples? How did the European expansion to the West and discovery of gold change the future of the Hudson Bay Company? What were the point blankets and why are they fraught with colonial history? Why were Métis women integral to the fur trade?


  • Artykuły/rozdziały z akademickich publikacji są do pobrania z kursu: „Konkurs – DC 2023 – ETAP 2”, po zalogowaniu na swoje konta indywidualne na platformie Discover Canada
  • Strony internetowe podane są w poniższej tabelce.
  • Zaleca się korzystanie również z publikacji akademickich oraz innych wiarygodnych materiałów internetowych
  Websites to be consulted  in preparation for essays  and the test on  Canadian Studies topics


How is climate change impacting indigenous communities in remote regions of Canada?

Climate Change Impacts

Climate change in Indigenous and Northern communities

’Sea, ice, snow … it’s all changing’: Inuit struggle with warming world


Indigenous Climate Hub

Indigenous Knowledges and Climate Change

Canada’s Partnership with Indigenous Peoples on Climate

‘Literally life and death’: Indigenous climate leaders critical of Canada’s response to climate change report


Working Together with Indigenous Peoples

Forum on climate change    


Visible Minority

Visible minority of person

Canada in 20 Years

Chinese Canadians

Growing Up Chinese Canadian: A Century of Stories

City of Vancouver weighs apology for historical discrimination against Chinese Canadians


Important Events in the History of the Chinese in Canada

Chinese Canadians

South Asian Canadians

History of South Asians in Canada: Timeline

The Story of Indian Immigration to Canada

Senators reflect on contributions of Asian heritage as Canada turns 150

Canada and India’s relationship strengthened by people-to-people ties

’Everybody fits in’: inside the Canadian cities where minorities are the majority

Significant events in history of Canadians of Asian heritage

South Asians in Canada: Unity through diversity

Discover the stories of South Asian Canadians who helped build BC  



Lucy Maud Montgomery,  Anne of Green Gables:

Anne of Green Gables by L. M. Montgomery

Welcome to the L. M. Montgomery Institute

Lucy Maud Montgomery

Academic articles/chapters:

Cecily Devereux,  “’Canadian Classic’ and 'Commodity Export’: The Nationalism of 'Our’ Anne of Green Gables.” Journal of Canadian Studies. Spring2001, Vol. 36 Issue 1. 11-28.

Shawna Guenther, “Canadian utopia in Poland: How L. M. Montgomery’s Anne of Green Gables contributed to Polish Solidarity” in Beyond Philology No. 14/4, 2017.

Eugenia Sojka, “(De)Constructing Narratives of Canadianness: Political,  Naturalistic,  Cultural and Popular Culture Nationalisms. Introduction.” In: (De)Constructing Canadianness.  Myth of the Nation  and Its  Discontents.  ed. Eugenia Sojka,  Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk,  2007, 7-20.    


Museums and galleries

Museums and galleries in Canada’s capital

National Gallery of Canada  


Indigenous Peoples and the World Wars

Indigenous People in the Second World War

Indigenous Soldiers

Aboriginal soldiers among Canada’s top snipers in First World War

Francis Pegahmagabow

First Nations contributions to WW I and WW II: Lest we forget    


First Nations contributions to WW I and WW II: Lest we forget

The Hudson’s Bay Company

Hudson’s Bay Company Beginnings

Hudson’s Bay Company

Indian Trappersand the Hudson’s Bay Company

Why some folks feel weird about Hudson’s Bay blankets

Hudson Bay Point Blankets: Important Trade Good or Gift of Death?

The Other Side of the Ledger: An Indian View of the Hudson’s Bay Company    


Sugerowane teksty pomocne w przygotowaniu się do pisania esejów znajdują się  również w następujących publikacjach zbiorowych:

Mirosława Buchholtz i Eugenia Sojka, red. Państwo – naród – tożsamość w dyskursach kulturowych Kanady [State-Nation-Identity in Cultural Discourses of Canada]. Cracow: Universitas, 2010, pp. 594. ISBN: 978-83-242-0941-5. 

Eugenia Sojka, red. (De)Constructing Canadianness. Myth of the Nation and Its Discontents. Katowice: Wydawnictwo Naukowe “Śląsk”, 2007, pp. 392. ISBN: 978-83-7164-479-5.

For the test on Canada students are also expected to follow Canadian news – arts and political affairs.

The test will be based on the material related to the essay topics and Canadian news on arts and political affairs.  

The Globe and Mail https://www.theglobeandmail.com/canada/  
CBC news / arts and entertainment



Aboriginal Peoples Television Network https://www.aptntv.ca/  

Informacje dla uczestników przygotowujących się do pisania eseju

Praca pisemna powinna spełniać formalne wymogi eseju:

  • wstęp / wprowadzenie (wraz z precyzyjnie sformułowaną tezą),
  • rozwinięcie (stanowiące poparcie dla sformułowanej tezy),
  • podsumowanie

Esej,  to forma krytyczna,  naukowa, refleksyjna,  literacka,  literacko-naukowa,  czy filozoficzna, prezentująca  punkt widzenia autora.

Uczestnicy niniejszego konkursu będą wykorzystywać aspekt krytyczny,  naukowy i refleksyjny tej formy twórczości.

Wstęp /Wprowadzenie (introduction)

  • służy wprowadzeniu do tematu;  tutaj należy jasno zarysować problem eseju oraz         przedstawić własne zdanie – innymi słowy – czego esej dotyczy? O czym jest? Co staramy się w nim udowodnić?
  • we wprowadzeniu  zamieszcza się tezę  (thesis statement),  czyli stwierdzenie czy główne założenie eseju,  które porządkuje  go i  uzasadnia określony podział na akapity.
  • tezie powinny przypominać najważniejsze zdania poszczególnych akapitów (topic sentences).
  • Do tezy należy powrócić w zakończeniu. Nie trzeba jej  powtarzać, ale powinno się pokazać czytelnikowi, że nie została zapomniana. 

Rozwinięcie –  Cześć główna (body paragraphs) 

  • zawiera co najmniej trzy akapity  (ich ilość zależy od ujęcia danego tematu).  Tu znajdują się rozważania autora na dany temat, przy pomocy odwołań do różnych materiałów i tekstów
  • rozwinięcie ma  charakter analizy i interpretacji zagadnień w oparciu o konkretne  przykłady.

Podsumowanie (conclusion)

  • zawiera ponowne wyrażenie opinii autora używając innych słów niż we wstępie (restating the opinion in different words)
  • czasami esej  nie wymaga wyraźnie zarysowanego zakończenia, lecz można podsumować swoje przemyślenia krótką refleksją końcową, uwrażliwiającą czytelnika na poruszony problem.

Kilka wskazówek:

  • należy dokładnie przeanalizować temat; ważne jest jego właściwe zrozumienie;  trzeba zastanowić się nad doborem pojęć i zagadnień,  które omawiamy w rozwinięciu. Pracę nad esejem rozpoczynamy od zapisania wniosków, jakie nasuwają się po uważnym przeanalizowaniu zadanego tematu
  • należy pamiętać,  iż pisząc esej wyrażamy swoją opinię na dany temat, ale odwołujemy się do poglądów innych osób 
  • przygotowujemy plan eseju,  uwzględniając w nim zagadnienia, które będą rozwinięte w kolejnych akapitach. Schemat umożliwi  uporządkowanie myśli w trakcie pisania.
  • Z wcześniej zapisanych wniosków wybieramy te, które uważamy za najciekawsze, niepowtarzalne i zgodne z naszymi poglądami na zadany temat
  • Rozwijamy swoją argumentację w sposób uporządkowany
  • Nie odchodzimy od tematu. Swoje myśli wyrażamy w sposób zwięzły i jasny
  • Staramy się być oryginalni przedstawiając własny punkt widzenia danego tematu
  • Zaznaczamy w tekście swoją obecność, prowadząc tok myślowy tak, aby zaciekawić czytelnika i zmusić go do własnych refleksji na omawiane zagadnienie.
  • Unikamy potocznego języka i ogólników
  • Piszemy w pierwszej osobie liczby pojedynczej. Używamy sformułowań: „Moim zdaniem…”, „Uważam, że…”, „Według mojej opinii…” (I believe,  I trust,  In my opinion,  etc.)

Wyrażenie własnej opinii:

  • In my opinion,
  • I believe,
  • I strongly believe,
  • I think,
  • In my point of view,
  • The way I see it,
  • It seems to me that…

Aby wyrazić pierwszy argument:

  • First of all,
  • To start with
  • In the first place
  • Firstly
  • To begin with…

Aby wprowadzić kolejny argument:

  • Moreover,
  • What is more,
  • Secondly,
  • Furthermore,
  • Another reason
  • In addition to…

Aby wprowadzić jeden argument przeciw:

  • On the other hand
  • Opponents argue that
  • Contrary to
  • There are also people against…

Aby wprowadzić przykłady potwierdzające poszczególne argumenty:

  • For example,
  • For instance
  • Such as
  • In particular

Aby podsumować:

  • All in all,
  • To sum up,
  • Taking everything into account
  • All things considered

Kryteria oceny eseju

 Maksymalna ilość punktów  100
Wartość merytoryczna eseju70
Kompozycja / budowa eseju10
Poprawność językowa i gramatyczna20
Sformułowanie tezy eseju   10
Wiedza autora na temat zagadnień analizowanych w eseju Rozwinięcie i stopień wyczerpania tematu Rozwinięcie i uzasadnienie sformułowanych argumentów /idei (wybór faktów, przykładów, opinii ekspertów, etc.)  40
Dojrzałość sądów, przemyśleń
Spójność reprezentowanego stanowiska
Klarowność, logika wywodu
Związek treści z wybranym tematem
Umiejętność wnioskowania – przedstawienie przemyślanych i uzasadnionych wniosków końcowych
Oryginalność wypowiedzi
Poprawność struktury eseju
Spójność i logika tekstu: Kolejność akapitów [paragraphs] wobec kryterium sugerowanego w tezie eseju
Akapit wprowadzający – sformułowanie tezy eseju
Akapit końcowy – wnioski, refleksje
Poprawność budowy akapitów rozwijających tematykę eseju (pierwsze zdanie wprowadza tematykę akapitu (przywołuje główną tezę eseju), a pozostałe zdania rozwijają ją (argumenty, przykłady, fakty);  

Zastosowanie wskaźników spójności między akapitami oraz wewnątrz nich (synonimy,  zaimki, spójniki, wyrazy i wyrażenia wskazujące na kolejność wydarzeń/idei (transitional words and phrases)    




Sprawność i poprawność leksykalna i  frazeologiczna (bogactwo słownictwa i frazeologii)

Sprawność i poprawność gramatyczna

Sprawność i poprawność składniowa (poprawna i urozmaicona składnia)

Sprawność i poprawność ortograficzna i interpunkcyjna  





Dodatkowe  uwagi  
Esej powinien zawierać 600 słów, ale dopuszczalne jest użycie 10% słów więcej lub mniej – a zatem esej może zawierać 540-660 słów.

Wykorzystanie źródeł
Jeśli w eseju  konkursowym uczeń cytuje lub parafrazuje informacje/ idee z tekstów sugerowanych do przygotowania tematów (lub jakichkolwiek innych tekstów), konieczne jest wskazanie źródła informacji. W tekście eseju konkursowego należy zatem umieścić w odpowiednim miejscu nazwisko danego autora w nawiasie, np. (Atleo). Nazwisko autora może także być integralną częścią zdania, np. According to Atleo …,  czy Atleo suggests / argues….   
Nie oczekujemy podawania numeru strony źródła, z którego pochodzą cytaty czy parafrazy.   

Podawanie informacji ze stron internetowych:  
Jeśli uczeń powołuje się na informacje z tekstu konkretnego autora znalezionego na stronie internetowej,  w nawiasie należy zaznaczyć nazwisko autora oraz podać wyraz  „Web” np. (Atwood, Web).
W przypadku gdy uczeń nie zna nazwiska autora wystarczy sam zapis w nawiasie  informujący, iż materiał pochodzi ze strony internetowej tzn. (Web).
W krótkiej notce bibliograficznej na końcu eseju  uczeń zaznacza jakie źródła były wykorzystane do napisania eseju –  czy są to eseje z tradycyjnych publikacji zbiorowych (należy podać nazwiska autorów) czy z materiałów internetowych (website materials). Ilość słów w tej części pracy nie jest brana pod uwagę.  

Np.  Bibliography
Critical texts by Katarzyna Rukszto,  Anna Reczyńska,  etc. (give more names if needed)
Various reliable website materials relating to Canadian Studies.      

Informacje dot. wskaźników spójności  (Transitional words and phrases) można znaleźć na stronie: http://www.smart-words.org/linking-words/transition-words.html